Wat is het verschil tussen ISO 9001 en ISO 14001?
Als uw organisatie de milieuprestaties wil verbeteren en wil aantonen dat wordt voldaan aan de huidige verwachtingen op het gebied van duurzaamheid, naar welke norm moet u dan toewerken, ISO 9001 of ISO 14001? We legden deze vraag voor aan expert Richard Walsh, Principal Assessor voor Environment & Energy bij Kiwa-onderdeel NQA. Richard legt uit wat het verschil is tussen beide normen en waar een derde norm, ISO 45001, in dit geheel past.
Wat is ISO 14001?
De ISO 14001 is wereldwijd de meest gebruikte norm voor milieumanagement. De norm beschrijft de eisen voor een milieumanagementsysteem en zorgt ervoor dat uw organisatie rekening houdt met relevante milieuvraagstukken, van afvalbeheer tot water- en luchtverontreiniging. Met ISO 14001-certificering kunt u uw impact op het milieu beheersen, meten en verbeteren en tegelijkertijd vertrouwen opbouwen bij klanten, leveranciers en andere belanghebbenden.
Voor wie is ISO 14001 bedoeld?
De ISO 14001 is niet alleen bedoeld voor wereldwijde grote bedrijven. Richard vertelt dat de kleinste organisatie waarmee hij ooit heeft gewerkt slechts vier medewerkers had. Ook universiteiten en advocatenkantoren behoren tot de organisaties die hij beoordeelt. ‘Iedereen heeft in meer of mindere mate invloed op het milieu’, zegt hij. De impact van een bedrijf met vier medewerkers komt natuurlijk niet in de buurt van die van een grote productielocatie, maar de norm vraagt iedere organisatie om vast te stellen wat significant is voor haar omvang en sector.
Wat verandert er in ISO 14001:2026?
Voor het managen van uw milieuprestaties is ISO 14001:2026 het belangrijkste kader om te volgen. De norm is in april 2026 gepubliceerd en vervangt de versie uit 2015. De wijzigingen ten opzichte van de vorige versie zijn niet ingrijpend, maar de voorbereiding op de overgang kan nog steeds vragen oproepen. Zo is er een nieuwe bepaling over het plannen van veranderingen. Dit betekent dat organisaties nu een formeel proces moeten hebben om vooraf na te denken over de gevolgen van een verandering voor het milieu, in plaats van pas achteraf. Zoals Richard het verwoordt: ‘Er moet een formele procedure zijn om de gevolgen van veranderingen voor het milieu vast te stellen, te plannen en te evalueren voordat deze daadwerkelijk plaatsvinden.’
Daarnaast zijn er in de hele norm wijzigingen in de formulering. Zo wordt "complianceverplichtingen" gebruikt in plaats van "wetgeving". Volgens Richard heeft dat er deels mee te maken dat elke ISO-norm eerst in het Engels wordt opgesteld en daarna wordt vertaald, waardoor formuleringen bij iedere nieuwe versie verder worden aangescherpt.
In ons artikel over de nieuwe ISO 14001: 2026 leest u meer over de wijzigingen.
Wat is ISO 9001?
ISO 9001 is de norm voor kwaliteitsmanagementsystemen. ‘Het gaat om het product of de dienst die u aanbiedt’, zegt Richard. Het is interessant om te zien dat de nieuwste edities van ISO 9001 ook rekening zijn gaan houden met klimaatverandering. Zelfs bedrijven die zich richten op kwaliteit kunnen immers de gevolgen van klimaatverandering in hun toeleveringsketens ervaren, bijvoorbeeld door vertraagde leveringen of problemen met de kwaliteit van binnenkomende goederen.
Wat is het verschil tussen ISO 9001 en ISO 14001?
Hoewel beide internationale normen zijn bedoeld om de managementsystemen van organisaties naar een hoger niveau te tillen, richt de ISO 9001 zich op kwaliteitsmanagement en ISO 14001 op milieumanagement. Beide normen richten zich daarmee op een ander aspect van uw bedrijfsvoering.
Volgens Richard wordt het duidelijker als je je het proces voorstelt als een schildpaddiagram. ‘De ruggengraat die van neus tot staart loopt, is het directe proces zelf: grondstoffen komen via de neus binnen, worden in het lichaam bewerkt en geassembleerd en verlaten de schildpad aan de staart als eindproduct. ISO 9001 volgt die ruggengraat: is het product of de dienst geschikt voor het beoogde doel? De poten van de schildpad vertegenwoordigen ondertussen de indirecte input en output, zaken die het proces ondersteunen zonder onderdeel te worden van het eindproduct, zoals de energie die nodig is om het proces uit te voeren en het afval en de emissies die eruit voortkomen. ‘Daar komt ISO 14001 om de hoek kijken. Niet bij het product zelf, maar bij alles wat nodig is om het product te maken en wat daarbij vrijkomt.’
Richard kijkt tijdens een ISO 14001-audit bij een productielocatie niet naar de eindproducten die klaarstaan om te worden verzonden. Hij kijkt naar wat nodig was om die producten te maken en naar wat er aan de andere kant uit het proces kwam en geen onderdeel van het product zelf is geworden.
Kunnen ISO 9001, ISO 14001 en ISO 45001 samen worden gebruikt?
Alle ISO-managementnormen hebben dezelfde kernstructuur. Als u de ISO 9001 al heeft geïmplementeerd, verloopt het toevoegen van de ISO 14001 doorgaans soepeler dan wanneer u helemaal opnieuw begint. Richard moedigt het combineren van normen dan ook actief aan. ‘Wij adviseren altijd om de twee hand in hand te laten gaan. Als u 9001, 14001 en 45001 heeft, die betrekking heeft op arbeidsgezondheid en veiligheid, heeft u het beste van alle werelden. U kijkt naar uw product en de kwaliteit van uw product, u kijkt vanuit het oogpunt van ecologische duurzaamheid naar de manier waarop u dat product produceert en u zorgt ervoor dat de mensen die voor u werken dat veilig kunnen doen.’ Samen geven de drie normen een organisatie een vollediger beeld van de manier waarop zij opereert en niet alleen van wat zij produceert.
Het implementeren van meerdere ISO-normen wordt steeds eenvoudiger. Een van de wijzigingen in ISO 14001:2026 is dat de norm nauwer aansluit bij de Harmonized Structure die ook voor ISO 9001 wordt gebruikt. Hierdoor wordt het integreren van beide normen, of van andere normen, in één managementsysteem eenvoudiger dan voorheen.
Door te begrijpen wat er is veranderd in ISO 14001:2026, hoe deze norm zich verhoudt tot ISO 9001 en hoe beide normen kunnen samenwerken, eventueel samen met ISO 45001, kunnen organisaties optimaal profiteren van hun managementsystemen.
Meer weten?
Wilt u meer weten over dit onderwerp? Bel ons op +31 (0)88 998 32 20 of vul het contactformulier in. Onze experts helpen u graag verder!
